ANGLIA


W Anglii osoby fizyczne i osoby prawne oferujące usługi księgowe nie są zobligowane do przynależności do jakiejkolwiek organizacji zawodowej księgowych ani do posiadania tytułu zawodowego, specjalnych kwalifikacji etc. oraz nie podlegają kontroli i wymogom zewnętrznym. Wynika to stąd, że zawód „księgowego” nie podlega w Anglii prawnej ochronie. Jednak w praktyce rynek usług księgowych jest zdominowany przez członków uznanych organizacji zawodowych, które wyznaczają standardy edukacji, pracy, ustawicznego doskonalenia, etyki oraz sprawują nadzór nad księgowymi świadczącymi usługi na rzecz podmiotów trzecich.
Tymi organizacjami są:

  • Stowarzyszenie Dyplomowanych Biegłych Księgowych (ACCA)
  • Stowarzyszenie Autoryzowanych Księgowych (AAPA) – organizacja zależna ACCA
  • Dyplomowani Księgowi Irlandii (CAI)
  • Instytut Dyplomowanych Księgowych Anglii i Walii (ICAEW)
  • Instytut Dyplomowanych Księgowych Szkocji (ICAS)

Organizacje te podlegają niezależnemu nadzorowi sprawowanemu przez Radę Sprawozdawczości Finansowej (FRC), która dokonuje przeglądu ich wewnętrznych regulacji odnoszących się do edukacji, szkoleń, ustawicznego doskonalenia zawodowego, standardów, kwestii etycznych, postępowania zawodowego i dyscypliny, rejestrowania i monitorowania swoich członków.

Powyższe organizacje nadają swoim członkom – po spełnieniu przez nich określonych wymogów - tytuł zawodowy dyplomowany księgowy/biegły rewident (chartered accountant - CA). Jest to tytuł zastrzeżony i nie można się nim posługiwać nie przynależąc do którejś z ww. organizacji. Tytuł ten uzyskany po zdaniu kilkunastu egzaminów i odbyciu określonej praktyki zawodowej daje prawo do świadczenia usług księgowych jak i audytorskich.

Księgowi etatowi zatrudnieni w jednostkach gospodarczych, do których zalicza się techników księgowych, księgowych zarządczych i księgowych jednostek publicznych, nie podlegają wymogom prawa ani regulacjom. Mogą dobrowolnie przystąpić do którejś z ww. organizacji i uzyskać status członka, jednak wiąże się z tym przyjęcie i spełnienie określonych obowiązków związanych z edukacją, etyką i systemem dochodzeniowo-dyscyplinarnym.

W Anglii „certyfikat” biura rachunkowego wywodzi się z faktu, że jego właścicielem, zarządzającym, pracownikiem etc. jest osoba posiadająca zawodowy tytuł chartered accountant, będący gwarantem jakości i wiedzy merytorycznej. Tylko takie biura podlegają kontroli jakości, wymogom etyki, ustawicznego doskonalenia pracowników, co wynika z wewnętrznych regulaminów organizacji, do których należy dyplomowany księgowy prowadzący biuro. Wszystkie ww. organizacje posiadają rejestr dyplomowanych księgowych i biur rachunkowych założonych i prowadzonych przez swoich członków.  Ostatecznie to klient decyduje o tym, czy skorzysta z usług księgowych świadczonych przez biuro rachunkowe „dyplomowanego księgowego” czy też „księgowego”, nawet jeśli nie posiada on udokumentowanego wykształcenia, doświadczenia ani profesjonalnego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Jednakże usługi takie jak badanie, postępowanie upadłościowe, spadkowe oraz doradztwo inwestycyjne należą do usług, które mogą wykonywać wyłącznie osoby i podmioty autoryzowane, tj. dyplomowani księgowi.

 


 

FRANCJA

 

We Francji osoby fizyczne i osoby prawne oferujące usługi księgowe są zobligowane do przynależności do organizacji zawodowej, którą jest Stowarzyszenie Dyplomowanych Księgowych (fr. Ordre des Experts Comptables - OEC). Chcąc uzyskać prawo do świadczenia usług księgowych na rzecz podmiotów trzecich oraz tytuł dyplomowanego księgowego/biegłego rewidenta (expert comptable), kandydat musi mieć ukończone studia wyższe, zdobyć przynajmniej 3- letnie doświadczenie zawodowe (w firmie księgowej lub audytorskiej), zdać wieloetapowe egzaminy, w tym końcowy egzamin dyplomowy, który kończy się uzyskaniem tytułu expert comptable, będącego najwyższym tytułem w zawodzie. Tytuł ten uprawnia do świadczenia zarówno usług księgowych, jak i audytorskich (w tym drugim przypadku pod warunkiem zdobycia doświadczenia zawodowego w firmie audytorskiej i zdania egzaminu z zakresu badania sprawozdań finansowych). Kandydaci do tytułu dyplomowanego księgowego muszą zdać 16 egzaminów pisemnych przeprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji. Stowarzyszenie Dyplomowanych Księgowych (OEC) nie może zajmować się kształceniem kandydatów poprzedzającym uzyskanie przez nich kwalifikacji księgowych. Tym niemniej ma wpływ na treść programów nauczania i jego członkowie zasiadają w komisjach egzaminacyjnych. Ordre des Experts Comptables odpowiada natomiast za ustawiczne doskonalenie zawodowe swoich członków po uzyskaniu przez nich dyplomu dyplomowanego księgowego.

Z zapisów rozporządzenia wynika  odpowiedzialność Ordre des Experts Comptables za prowadzenie rejestru dyplomowanych księgowych i biur rachunkowych, system kontroli jakości, zasady postępowania zawodowego, programy nauczania oraz reprezentowanie, promowanie, obronę i rozwój zawodu dyplomowanych księgowych we Francji i za granicą. Francuski Kodeks handlowy przywiduje, że niezależne Krajowe Izby Dyscyplinarne (prawnie niezależne od Stowarzyszenia Dyplomowanych Księgowych) - ale w pełni zintegrowane z francuskim systemem sądowym – prowadzą postępowania dochodzeniowe i dyscyplinarne wobec dyplomowanych księgowych. Ordre des Experts Comptables podlega nadzorowi ze strony Ministerstwa Gospodarki, Finansów i Budżetu.

We Francji „certyfikat” posiadają wszystkie biura rachunkowe. Z mocy prawa tylko osoba legitymująca się tytułem dyplomowanego księgowego (expert comptable) może świadczyć zarówno usługi księgowe, jak i audytorskie. Ordre des Experts Comptables prowadzi rejestr dyplomowanych księgowych i biur rachunkowych.
Osoba, która nie zamierza dalej wykonywać wolnego zawodu i decyduje się na podjęcie pracy w firmie (na etacie) jest zobligowana do rezygnacji z przynależności do OEC.

 


 

NIEMCY


W Niemczech świadczenie usług księgowych na rzecz podmiotów zewnętrznych podlega regulacjom prawnym, które odnoszą się do dwóch zastrzeżonych tytułów zawodowych: dyplomowany księgowy/biegły rewident (wirtschaftsprüfer) oraz doradca podatkowy (steuerberater). Biegły rewident/dyplomowany księgowy (wirtschaftsprüfer) może poza badaniem i usługami księgowymi świadczyć bez ograniczeń usługi doradztwa podatkowego. Doradca podatkowy (steuerberater) poza doradztwem podatkowym może świadczyć usługi księgowe. Firmy prowadzone przez ww. profesjonalistów podlegają nadzorowi ze strony Izby Dyplomowanych Księgowych (Wirtschaftsprüferkammer) oraz Federalnej Izby Doradców Podatkowych (Bundessteuerberaterkammer). Wirtschaftsprüferkammer podlega Federalnemu Ministerstwu Gospodarki i Energii, a Bundessteuerberaterkammer Federalnemu Ministerstwu Finansów.

Przynależność do ww. organizacji jest obowiązkowa. By uzyskać tytuł doradcy podatkowego i dyplomowanego księgowego, należy mieć wyższe wykształcenie i zdać egzamin dyplomowy (egzamin na doradcę podatkowego jest egzaminem państwowym). Korzystanie z usług księgowych tych profesjonalistów (choć w praktyce wirtschaftsprüfer to raczej biegły rewident zajmujący się przeważnie usługami innymi niż rachunkowość, takimi jak usługi atestacyjne, doradztwo biznesowe, podatki) jest kosztowne, jednak znacząco ułatwia kontakty z bankami i urzędami skarbowymi. Doradca podatkowy np. ustala swoje wynagrodzenie według specjalnej tabeli, a jej podstawą jest często roczny obrót firmy lub suma bilansowa. Stosuje w tym celu określony mnożnik.

Inną możliwością jest skorzystanie z usług biur rachunkowych prowadzonych przez tzw. asystentów księgowych (buchfürungshelfer) posiadających określone wykształcenie i
3 - letnią praktykę w zawodzie księgowego, ale ta opcja, choć tańsza, daje jedynie możliwość skorzystania z usług prowadzenia ksiąg rachunkowych i listy płac. Biura rachunkowe nie mogą oferować doradztwa podatkowego ani pomagać w sporządzaniu deklaracji podatkowych, dlatego prawie wszystkie współpracują z doradcami podatkowymi, dzięki czemu mogą zapewnić klientom pełną obsługę.

W Niemczech biura rachunkowe mogą działać bez przeszkód i nie są rejestrowane, tym niemniej zakres świadczonych przez nie usług jest z mocy prawa ograniczony do prowadzenia ksiąg rachunkowych z wyłączeniem takich kwestii jak sporządzanie sprawozdań finansowych oraz doradztwo podatkowe. W praktyce klienci korzystają więc z usług doradców podatkowych i biegłych księgowych, którzy z racji poziomu kompetencji zawodowych są w stanie zaoferować pełen zakres usług księgowych.

Back to top